Με αφορμή την πρώτη δημοσκόπηση που πραγματοποιήσαμε μέσα από την ιστοσελίδα μας, η οποία ακολουθεί:

Τι πιστεύετε ότι θα ωφελήσει περισσότερο την επιχείρηση;

·     Εκπαίδευση και αξιοποίηση των ήδη εργαζομένων στα ΕΛΤΑ; (249 / 85.6%)

·     Στελέχωση της διοίκησης με προσλήψεις ατόμων από την αγορά; (42 / 14.4%)

Αριθμός Ψηφοφόρων:   291
Πρώτη Ψήφος:   Δευτέρα, 21 Σεπτέμβριος 2009 18:42
Τελευταία Ψήφος:   Παρασκευή, 06 Νοέμβριος 2009 15:11

ζητήσαμε από τον εκλεκτό συνάδελφο και μέλος του Συλλόγου μας κ. Παναγιώτη Πανάγο, Οικονομολόγο και Διευθυντή Διοίκησης-Εκπαίδευσης της Κ.Ε.Κ. ΕΛ.ΤΑ. Α.Ε., τον πλέον ειδικό πιστεύουμε για αυτό το θέμα, να μας καταθέσει την άποψη του και την εμπειρία του. Ανταποκρίθηκε άμεσα στην πρόσκληση μας και τον ευχαριστούμε θερμά για αυτό. Με παρόμοιες διαδικασίες φιλοδοξούμε να παρέχουμε μέσα από αυτό το κανάλι επικοινωνίας ένα σημαντικό πλήθος πληροφοριών για συγκεκριμένα ζητήματα που μας αφορούν όλους και ζυμώνονται καθημερινά, αλλά και να δίνουμε την δυνατότητα στους συναδέλφους να τοποθετούνται πάνω σε αυτά.

Η αξιοποίηση και η εκπαίδευση του

Ανθρώπινου Δυναμικού στον ΕΛΤΑ

Οι επιχειρήσεις ακόμη και στις πλέον ώριμες αγορές προσπαθούν συστηματικά να διαφοροποιηθούν με βάση το διανοητικό τους κεφάλαιο και να το εντάξουν στην ευρύτερη στρατηγική τους. Για να αποδώσει αυτή η προσπάθεια προϋποθέτει, ειδικά σήμερα, την αλλαγή νοοτροπίας των επιχειρήσεων απέναντι στο ανθρώπινο δυναμικό τους και από στοιχείο κόστους να το αντιμετωπίσουν ως στοιχείο αύξησης της κερδοφορίας και ταυτόχρονης απόδοσης αξίας στο προϊόν ή την υπηρεσία καθώς η μεγιστοποίηση του κέρδους δεν μπορεί παρά να είναι ανάλογη των δυνατοτήτων στελεχών και εργαζομένων τους. ...

Η Αναγκαιότητα & η Σημασία

Ο σταθερός μέχρι σήμερα προσανατολισμός του ΕΛΤΑ προς μια στείρα αύξηση της κερδοφορίας χωρίς ιδιαίτερες παρεκκλίσεις από τις παραδοσιακές μεθόδους είναι βέβαιο ότι παρεμπόδισε και παρεμποδίζει την εισαγωγή πρωτοποριακών πρακτικών σχεδιασμού και στρατηγικής αλλά και την αναγνώριση της συμβολής του διανοητικού κεφαλαίου που περνάει στα προϊόντα και στις υπηρεσίες ως ποσοστό που αυξάνεται στο πέρασμα του χρόνου.

Η αδράνεια των τελευταίων χρόνων από την μια πλευρά και η οικονομική ύφεση από την άλλη εκ των πραγμάτων υποχρεώνει τον ΕΛΤΑ να προβεί και σε αναδιαρθρώσεις των πολιτικών προσωπικού. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται με κάθε πρόσφορο μέσο να προστατευτεί ο πυρήνας του διανοητικού του κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει ο ΕΛΤΑ να γνωρίζει ποια είναι τα στελέχη και οι εργαζόμενοι που κάνουν τη διαφορά στο τελικό προϊόν ή υπηρεσία και ποια είναι εκείνα που απλώς περιστασιακά προσθέτουν αξία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αναγνώριση και η προστασία αυτού του προσωπικού του ΕΛΤΑ ενδεχομένως να συνεπάγεται τον επαναπροσδιορισμό της θέσης και του ρόλου των ατόμων αυτών.

Είναι προφανές από τα ανωτέρω ότι η διαχείριση της γνώσης συνεπάγεται την αλλαγή του ρόλου της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού αναβαθμίζοντας τη συμμετοχή της στην αποδοτικότητα και τα αποτελέσματά του ΕΛΤΑ. Ο ρόλος της ενδυναμώνεται στην κατεύθυνση της διαρκούς αρωγής προς την ηγεσία της Εταιρείας ώστε να συγκεντρώσει  το διανοητικό κεφάλαιο της και να επωφεληθεί από την αξιοποίησή του. Βέβαια η ενίσχυση του ρόλου της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού δεν πρόκειται από μόνη της να φέρει τα εν λόγω αποτελέσματα αν η ηγεσία του ΕΛΤΑ δεν είναι σε θέση να κατανοήσει την αξία του και κατ’ επέκταση αυτήν των στελεχών και των εργαζομένων της.

Η δυνατότητα προσαρμογής του ΕΛΤΑ και μάλιστα σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας, είναι αυτό που μετράει και πρέπει να στηρίζεται στην ικανότητα της ηγεσίας της να εμπνεύσει στελέχη και εργαζόμενους να δράσουν με την μέγιστη δημιουργικότητα λειτουργώντας αφενός ως παράγοντας σταθερότητας και αφετέρου ως καθοδηγητής προετοιμάζοντάς την να ακολουθήσει τα νέα δεδομένα.

Ο ΕΛΤΑ έχει τη δυνατότητα σήμερα, περισσότερο από ποτέ, να εντοπίσει κυρίως στο εσωτερικό του περιβάλλον εκείνα τα στελέχη και τους εργαζόμενους που αναζητούν όχι μόνο να καλύψουν τις ανάγκες τους, αλλά βασικά να προσθέσουν αξία στο παραγόμενο προϊόν ή τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Αρκεί να συνειδητοποιήσει ότι η εποχή μας πλέον δεν επιτρέπει αντιδράσεις «της τελευταίας στιγμής». Με άλλα λόγια, χρειάζεται να αποφασίσει ποια είναι η στρατηγική του, να κάνει τις επιλογές του και με βάση αυτήν να αψηφήσουν την αβεβαιότητα.

Το διανοητικό κεφάλαιο έχει ως συνέπεια την αξία που κάθε στέλεχος ή εργαζόμενος μπορεί να προσθέσει στο τελικό προϊόν ή υπηρεσία της «επιχείρησης της γνώσης», βάσει της προσωπικής του πνευματικής καλλιέργειας και η δυνατότητα αμοιβαίας μετάδοσης αυτής της γνώσης να συνιστά ακόμη σημαντικότερο πλεονέκτημα. Η αμοιβαιότητα μετάδοσης της γνώσης αναγνωρίζεται σε σημαντικό παράγοντα της επιχειρησιακής στρατηγικής που όμως προϋποθέτει ότι η ηγεσία καθοδηγεί και ενθαρρύνει μια διαφορετική προσέγγιση ως προς τις συνθήκες ανέλιξης στην κλίμακα ιεραρχίας και όχι μόνο. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός όμως, τα στελέχη και οι εργαζόμενοι πρέπει να απαλλαγούν από την ξεπερασμένη νοοτροπία που πρεσβεύουν – όχι άδικα πολλές φορές – ότι  θα κριθούν από αυτό που γνωρίζουν ως άτομα και μάλιστα κατ' αποκλειστικότητα. Αυτού του είδους η νοοτροπία καλλιεργεί εξαιρετικά αντιπαραγωγικό εργασιακό κλίμα και η άρση της αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της ηγεσίας η οποία οφείλει να εμπνεύσει στο ανθρώπινο δυναμικό την σύμπνοια και το ομαδικό πνεύμα, απορρίπτοντας κάθε διάθεση ατομικιστικής συμπεριφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η διοίκηση του ΕΛΤΑ οφείλει να υιοθετήσει προγράμματα που καταμετρούν την «ποσότητα» της γνώσης που διακινείται μεταξύ των στελεχών και των εργαζομένων, καθώς και την ποιοτική αξιολόγηση της προθυμίας τους να τη μοιραστούν. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν τα επιχειρησιακά συστήματα αξιολόγησης και κινήτρων των στελεχών και των εργαζομένων που εμφανίζονται διατεθειμένοι αλλά και αποδεικνύουν τη θέληση τους να μοιραστούν τις γνώσεις που κατέχουν. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι τέτοιου είδους μεταβολές στο πλαίσιο μιας επιχείρησης είναι δύσκολο να επιτευχθούν από την μία στιγμή στην άλλη ή ακόμη και μέσω ενός προγράμματος εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός, χρήση τεχνολογίας φιλικής προς τον χρήστη και κυριότερα, επικράτηση της νοοτροπίας «αμοιβαιότητας μετάδοσης της γνώσης» από τα ανώτατα έως τα κατώτερα ιεραρχικά κλιμάκια και το αντίστροφο.

Οι Προτάσεις

Οι επιχειρήσεις, όπως και ο ΕΛΤΑ, εκτίθενται καθημερινά σε ένα οικονομικό περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς και επηρεάζεται δραστικά από τις τεχνολογικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις. Ιδιαίτερα στη χώρα μας, όπου ο τριτογενής τομέας της οικονομίας αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς και όπου τα επιθυμητά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στηρίζονται στην ποιότητα και τη μοναδικότητα των προϊόντων και υπηρεσιών, η σημασία της αξιοποίησης του επιστημονικού και του λοιπού ανθρώπινου δυναμικού είναι αναμφίβολα τεράστια.

Οι έρευνες έχουν δείξει ότι δεν αρκεί μόνο να επενδυθούν χρήματα στην ανάπτυξη του διανοητικού κεφαλαίου της επιχείρησης χρειάζεται επί πλέον σωστή οργάνωση, κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και κυρίως πολιτική και κοινωνική συναίνεση καθώς και ευελιξία. Δυστυχώς το διανοητικό κεφάλαιο «χτίζεται» αργά και οι έρευνες δείχνουν μεγάλη χρονική υστέρηση ανάμεσα στην μετατροπή κάθε επιχείρησης από επιχείρηση «εργατικής δύναμης» σε επιχείρηση «διανοητικής δύναμης» και κατ’ επέκταση αναγνώρισης και αξιοποίησης του διανοητικού της κεφαλαίου καθώς και την εξ αυτού του λόγου αύξηση των κερδών της.

Για όλα αυτά ο πρωταρχικός αυτός τομέας ενδιαφέροντος από τον οποίο θα ορίζεται η αποτελεσματική και εύρυθμη λειτουργία του ΕΛΤΑ πρέπει να περιλαμβάνει δράσεις και ενέργειες και στα τρία κύρια συστατικά του διανοητικού κεφαλαίου όπως:

• Ανθρώπινο Κεφάλαιο (Οι γνώσεις που έχει ο εργαζόμενος ή αποκτάει από εμπειρία):

o  Σύστημα προσέλκυσης προσωπικού,

o  Σύστημα κινητικότητας προσωπικού,

o  Σύστημα Συμμετοχής και Λήψης Αποφάσεων,

• Διαρθρωτικό Κεφάλαιο (Όλα όσα μένουν στην επιχείρηση στο τέλος κάθε εργάσιμης μέρας) :

o  Σύστημα Σταδιοδρομίας και Πιστοποίησης Επαγγελματικών Προσόντων,

o  Σύστημα Εκπαίδευσης και Επαγγελματικού Προσανατολισμού,

o  Σύστημα Αξιολόγησης και Κινήτρων

• Κεφάλαιο Αγοράς (Η εικόνα της επιχείρησης στο εξωτερικό περιβάλλον):

o  Σύστημα Επικοινωνίας και Εξωτερικών Σχέσεων,

o  Σύστημα Αμοιβών & Κοινωνικής Μέριμνας,

o  Σύστημα Υγιεινής & Ασφάλειας.

Με την συστηματική αυτή προσέγγιση το διανοητικό κεφάλαιο της επιχείρησης μακροπρόθεσμα αναδεικνύεται ως το μόνο διατηρήσιμο ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα. Η ώθηση που προσδίδει η αξιοποίηση του στην ανταγωνιστικότητα της, μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για την περαιτέρω διεύρυνση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και εκτός συνόρων. Παράγοντας κλειδί για την περαιτέρω ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας του ΕΛΤΑ στις διεθνείς αγορές είναι αξιοποίηση του δικού του ανθρώπινου δυναμικού, μέσω της διαρκούς επιμόρφωσης και ποιοτικής αναβάθμισης των δεξιοτήτων του.

Τα Οφέλη

Με βάση τα ανωτέρω καταδεικνύεται ότι η εκπαίδευση και κατάρτιση θα πρέπει από το πεδίο της απλής αναγνώρισης ως ανταγωνιστικό «όπλο» για τους εργαζόμενους, την επιχείρηση και το Κράτος να μετατραπεί σε βασικό μοχλό δημιουργίας και αύξησης του διανοητικού κεφαλαίου της επιχείρησης, που με τη σειρά του καθορίζει το επίπεδο γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων ίσως τον σημαντικότερο παραγωγικό συντελεστή στην οικονομία της γνώσης. Παράλληλα δημιουργούνται όλοι οι ρεαλιστικοί θεσμικοί κανόνες και οι διαδικασίες που ενδυναμώνουν στελέχη, εργαζόμενους και την ίδια επιχείρηση μέσα από την ύπαρξη:

• Ίσων ευκαιριών και Ίσης μεταχείρισης

• Διαφάνειας και Δικαιοσύνης

• Δημιουργικότητας και Αποτελεσματικότητας

• Ποιότητας στην Εξυπηρέτηση του Πελάτη

• Θετικού Εργασιακού Κλίματος και Ευελιξίας

Οι πιο ανταγωνιστικές οικονομίες και άρα οι πιο κερδοφόρες είναι αυτές που παράγουν και αξιοποιούν περισσότερες και καλύτερες γνώσεις και πληροφορίες που έχουν τη δυνατότητα να φέρουν καινοτομικό πνεύμα και υψηλότερη παραγωγικότητα. Κάθε αύξηση του διανοητικού κεφαλαίου αυξάνει τις αποδόσεις του φυσικού (πάγιου) κεφαλαίου για το λόγο αυτό απαιτείται σώρευση και των δύο ειδών κεφαλαίου παράλληλα.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα από το πανεπιστήμιο της Οτάβας του Καναδά μια άνοδος κατά 1% του επιπέδου εκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού της χώρας – βελτίωσης ή αύξησης του διανοητικού κεφαλαίου – σχετίζεται με αύξηση 2,5% στην παραγωγικότητα της εργασίας και με άνοδο 1,5% στο ΑΕΠ κατά κεφαλή. Σε άλλη έρευνα μια αύξηση 10% στο ανθρώπινο κεφάλαιο αυξάνει μακροπρόθεσμα κατά 9% το ΑΕΠ κατά κεφαλή. Επίσης οι μελέτες του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι τα χρήματα που επενδύονται στην εκπαίδευση φέρνουν χρηματικές αποδόσεις μεγαλύτερες από τα πραγματικά επιτόκια. Έτσι για κάθε ευρώ που επενδύεται στην εκπαίδευση και κατάρτιση και κατά συνέπεια για την βελτίωση της ποιότητας ή και την αύξηση του διανοητικού κεφαλαίου οι επιχειρήσεις μακροπρόθεσμα παίρνουν πίσω τελικά περισσότερα χρήματα καθώς αυξάνεται ο ρυθμός ανάπτυξης και επιτυγχάνεται ποικιλοτρόπως η δημιουργία κερδών σε όλο το φάσμα της παραγωγής.

Ζητούμενο λοιπόν είναι η διεύρυνση και η αναβάθμιση των γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, μέσω της χρηματοδότησης δράσεων για διαρκή και ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων. Εμπειρικά αλλά και μέσα από σχετικές μελέτες αποδεικνύεται ότι επιχειρήσεις με υψηλό δείκτη διανοητικού κεφαλαίου καταγράφουν αξιόλογες επιδόσεις στους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται, ενώ αντίθετα οι επιχειρήσεις με χαμηλό δείκτη διανοητικού κεφαλαίου υστερούν στην ολική αξιοποίηση του με αποτέλεσμα να εμφανίζουν δυσκολίες στο να ανταπεξέλθουν στον έντονο ανταγωνισμό. Πρέπει όλοι μας να κατανοήσουμε ότι η σύγχρονη επιχειρηματική δραστηριότητα είναι αναβαθμισμένη και απαιτεί πλέον επιστημονική αντιμετώπιση σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Ο ρόλος που καλείται να διαδραματίσει το ανθρώπινο δυναμικό και ειδικότερα το επιστημονικά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, είναι σημαντικότερος από ποτέ.

Η πρόκληση για τον σύγχρονο ΕΛΤΑ είναι η ανάπτυξη των ανωτέρω συστηματικών, μεθοδικών και οργανωμένων τρόπων αξιοποίησης και αναβάθμισης του διανοητικού του κεφαλαίου και προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο νέο στρατηγικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό για την περίοδο 2010-2014.

Παναγιώτης Πανάγος

ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ – ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ / ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΕΚ – ΕΛΤΑ Α.Ε.

04-01-2010